Jak zostaje się tłumaczem przysięgłym?

ucz się językówZe względu na to, że współczesny świat wyposażony jest w obywateli kosmopolitycznych, którzy niezwykle chętnie poznają nawet najdalsze zakątki Ziemi, sprawnie posługują się Internetem jako podstawowym narzędziem komunikacji oraz posiadają kompetencje językowe z uwagi na regularne obracanie się w międzynarodowym towarzystwie, porozumiewanie się pomiędzy ludźmi jest obecnie znacznie prostsze, niż miało to miejsce jeszcze kilkanaście lat temu. Otwarte granice, postęp cywilizacyjny oraz nieustanny przepływ ludzi przekładają się na poprawę jakości wymiany informacji właściwie bez względu na obszar czy zakątek świata.

             Oczywiście, tak jak nie każdy jest w stanie w stopniu biegłym i swobodnym posługiwać się językiem obcym, tak nie każdy lingwista może zostać tłumaczem. Istnieje bowiem wiele dziedzin czy specjalizacji translatorskich, takich jak chociażby tłumacz przysięgły, które wymagają od swoich kandydatów posiadania wysokich kwalifikacji i umiejętności językowych, które idą w parze z określonymi cechami charakteru czy osobowości. Każdy tłumacz musi posiadać nie tylko swobodę w posługiwaniu się językiem obcym, ale i swoim własnym. Przekład polega bowiem na przełożeniu informacji zawartych w tekście z języka na język i nie będzie on satysfakcjonujący, kiedy nie zostanie dokonany z uwzględnieniem gramatyki, poprawności stylistycznej czy konstrukcyjnej. Błędy ortograficzne czy nieprawidłowe umiejscowienie treści w kontekście są w pracy zawodowego tłumacza niedopuszczalne.

            Osoby pragnące pracować na takim stanowisku powinny być dodatkowo wyposażone w odpowiednie cechy charakteru - warto zwrócić uwagę chociażby na to, że niejednokrotnie tłumaczenie dokonuje się pod presją czasu albo w trudnych warunkach, dlatego też tłumaczenie symultaniczne wymaga od konkretnego człowieka wysokiej odporności na stres, podzielności uwagi czy łatwości koncentrowania się, polegającego na przykład na sprawnym słuchaniu z jednoczesnym swobodnym objaśnianiem padających pojęć. Ze względu na to, że biura tłumaczeń nie mogą sobie pozwolić nawet na najmniejszy błąd czy nadszarpnięcie swojej, z trudem wypracowanej, silnej pozycji, precyzyjnie selekcjonują kandydatów na wybrane stanowiska. Baczną obserwacją objęte są w szczególności dwie role, jakie powierzone są takim osobom jak tłumacz techniczny czy tłumacz przysięgły. Ten drugi w szczególności powinien charakteryzować się nie tylko wysokimi kompetencjami lingwistycznymi czy branżowymi, ale i niemal nieposzlakowaną opinią, ze względu na to, że jest on osobą zaufania publicznego i pracuje z tekstami, które wymagają zachowania bezwzględnej poufności.

            Tłumacz przysięgły pracuje w specyficznych warunkach, o których można przeczytać chociażby na witrynie poświęconej temu zagadnieniu i specjalizuje się bowiem w przekładzie dokumentów procesowych i urzędowych, zarówno osób prywatnych, jak i organów państwowych takich, jak policja, sądy czy prokuratura czy odpisów zagranicznych dokumentów wraz z potwierdzaniem ich wiarygodności. Nic więc dziwnego, że musi on spełniać niezwykle surowe wymagania, przejść szereg testów i egzaminów i odpowiedzialnie sprawować powierzony sobie urząd. Świadczyć o tym może chociażby fakt, iż wszelkie dokumenty tłumacz sygnuje pieczęcią ze swoim imieniem i nazwiskiem, a także numerem określającym jego pozycję na liście tłumaczy. Oczywiście dokonuje on przekładów nie tylko treści pisanych, ale i ustnych, dlatego też wymienione wcześniej wewnętrzne zdolności, takie jak podzielność uwagi czy odporność na stres okazują się niezwykle istotne. Ze względu na to, że funkcja tłumacza przysięgłego jest niezwykle użyteczna dla organów państwowych, tego typu praca podlega pod Ministerstwo Sprawiedliwości i jest regulowana w ustawie o zawodzie tłumacza przysięgłego. Zyskuje więc on miano urzędnika państwowego i ma za zadanie działać na korzyść swojego kraju i dla dobra ludzi, którym powierza swoje usługi.

            tłumaczAby kandydat mógł rozpocząć pracę w roli tłumacza przysięgłego, musi uzyskać odpowiednie uprawnienia, ściśle określone ustawowo. Może nim bowiem zostać osoba fizyczna, która posiada obywatelstwo polskie lub obywatelstwo któregoś z państw członkowskich Unii Europejskiej czy Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu EFTA, zna język polski, nie została pozbawiona zdolności do czynności prawnych, ma zaświadczenie o niekaralności i nie była karana za umyślne przestępstwo, w tym przestępstwo skarbowe i przeciwko bezpieczeństwu obrotu gospodarczego, ukończyła wyższe studia z tytułem magistra oraz pozytywnie zdała egzamin tłumaczenia z języka polskiego na obcy i z obcego na polski.

            Sam egzamin na tłumacza przysięgłego przebiega dwuetapowo i przeprowadzany jest pod patronatem Ministra Sprawiedliwości i przed Państwową Komisją Egzaminacyjną. Część pierwsza obejmuje przekład pisemny z języka polskiego na język obcy oraz z języka obcego na polski, druga z kolei dotyczy tłumaczenia ustnego konsekutywnego oraz a vista. W przekładzie konsekutywnym tłumacz rozpoczyna swoją pracę dopiero wtedy, kiedy prelegent kończy swoją wypowiedź i zazwyczaj stoi w niewielkiej odległości od mówcy. Jest to o tyle trudne zadanie, że rozmówca może wypowiadać swoje słowa bez przerwy nawet do pięciu minut, wymaga to więc od tłumacza nie tylko doskonałej pamięci, ale i sprawnego selekcjonowania tekstu bez pominięcia najważniejszych kwestii. W tłumaczeniu a vista z kolei, kandydat na tłumacza przysięgłego otrzymuje tekst pisany, który przekłada ustnie, bez wcześniejszego przygotowania. Trudność polega w większości na utrzymaniu płynności tłumaczenia oraz nieznajomości szerszego kontekstu wypowiedzi.

            Zdany egzamin z obu części honorowany jest wpisem na listę tłumaczy przysięgłych, które ma miejsce po uroczystym ślubowaniu złożonym wobec Ministra Sprawiedliwości. Tłumacz przysięgły, musi zatem spełniać zdecydowanie większe wymagania, niż ma to miejsce w przypadku pracowników biur tłumaczeniowych, nie oznacza to jednak, że ci drudzy nie mają surowo wyznaczonych progów kompetencyjnych. Istnieje bowiem kilka uniwersalnych cech czy predyspozycji, które powinien posiadać kandydat na tego typu pracownika. Przede wszystkim jest to dokładność, skrupulatność i terminowość, które powinny iść w parze z odpornością na stres i sprawnością w posługiwaniu się językiem pisanym i mówionym, nie tylko obcym, ale i swoim ojczystym.